Analyse: talkshowgasten tussen 1999-2013

Deze analyse hoort bij de netwerkvisualisaties van talkshowgasten: 

De talkshowelite van Nederland in beeld

Nederlandse talkshows bieden veel vaker een podium aan PvdA’ers dan leden van andere partijen, ongeveer twee keer zoveel als VVD en CDA en vijf keer zoveel als SP, GroenLinks en D66. Een gemiddelde hedendaagse talkshow heeft 30% vrouwelijke gasten, hetzelfde percentage als Barend en van Dorp een decennium geleden. De helft van alle talkshowgesprekken werd gevoerd met slechts 544 (9%) van in totaal 5731 talkshowgasten. Zij vormen een zekere talkshowelite en worden keer op keer uitgenodigd in verschillende uitzendingen.

Bekijk het talkshownetwerk

Dat blijkt uit een analyse van bijna 16000 talkshowoptredens die zijn geturfd op IMDB.com. Op de Internet Movie Database worden de gasten bijgehouden van de programma’s Barend en van Dorp, Pauw en Witteman, De Wereld Draait Door, Knevel en van den Brink, Zomergasten, Jinek op Zondag en Jinek. De enige gasten die ooit in alle zeven talkshows te zien waren zijn Halina Reijn en Ronald Plasterk.

Niemand had vaker een rol in een talkshow dan Jeroen Pauw (ruim 1900), maar dit heeft hij grotendeels te danken aan zijn functie als announcer bij zo’n 700 afleveringen van Barend en van Dorp. Tellen we de presentatoren niet mee, dan is Jan Mulder de persoon met het meeste optredens. Hij zat bijna 1000 keer in een uitzending. Marc-Marie Huijbregts (218) en Frits Wester (187) volgen op grote afstand. Claudia de Breij is de eerste vrouw met 134 optredens. Alexander Pechtold is de politicus die het vaakst mocht aanschuiven (75), Femke Halsema tweede (61).

Slechts 26% van de gesprekken in talkshows is met een vrouw

Van alle gasten die ooit in een talkshow hebben gezeten is het merendeel mannelijk, variërend van 67% (KvdB) tot 73% (DWDD). Ook verzorgen mannen vaker optredens dan vrouwen als ze eenmaal zijn gevraagd: 74% van alle gesprekken in talkshows zijn met een man. Aangezien presentatoren bijna altijd man zijn, is dus zo’n driekwart van de gesprekken in talkshows tussen twee mannen. Opvallend is dat het percentage vrouwelijke gasten sinds vorig decennium niet lijkt te zijn toegenomen. 30% van de gasten van Barend en van Dorp was vrouwelijk – exact hetzelfde percentage als het gemiddelde van hedendaagse talkshows.

Vrouwen % Mannen %
BvdD 514 30% 1225 70%
DWDD 484 27% 1331 73%
Jinek 30 45% 37 55%
Jinek op Zondag 81 32% 170 68%
KvdB 307 33% 633 67%
PenW 887 31% 1929 69%
Zomergasten 43 32% 91 68%
Totaal 2346 30% 5416 70%

Percentage vrouwen en mannen van alle gasten van talkshows. Per talkshow telt elke gast hoogstens één keer mee, ongeacht het aantal optredens dat hij/zij in de talkshow had. 

Pauw en Witteman dominante politieke platform 

Voor aan politiek gerelateerd debat is Pauw & Witteman het dominante platform geweest in het afgelopen decennium. Het programma kende een breed palet aan politieke gasten van een grote variëteit aan partijen. Uit de netwerkvisualisatie is dit duidelijk af te lezen: alle gasten in het netwerk zijn ooit bij Pauw en Witteman geweest. In de directe nabijheid bevinden zich veel prominente politici die, zoals af te lezen aan hun positie in het netwerk en de dikte van de verbinding, het vaakst bij Pauw en Witteman aanschoven. Nuancerend moet hierbij worden opgemerkt dat Pauw en Witteman volgens de data van IMDB ook aanzienlijk meer gasten in de uitzending heeft gehad dan de andere programma’s, waardoor de netwerkvisualisatie een vertekend beeld geeft.

Veel van de gasten van Pauw en Witteman schoven ook aan bij Knevel en van den Brink en De Wereld Draait Door, maar bijna altijd minder vaak. Daarom staan die gasten verder van beide programma’s af en zijn de verbindende lijnen dunner, op uitzonderingen zoals de vaste DWDD-gasten Jack de Vries (spindoctor), Gerdi Verbeet (tafeldame) en vriend van het programma Felix Rottenberg na.

De politieke gasten rondom Barend en van Dorp vertellen een heel ander verhaal. Hier zien we de politieke elite van de jaren ’99-‘05. Sommige van deze gasten schuiven nog regelmatig aan bij hedendaagse talkshows, anderen zijn letterlijk van het podium verdwenen. De programma’s van Eva Jinek openbaren een nieuwe politieke elite – en daarmee tevens het politieke profiel van het programma.

PvdA’ers omnipresent

De PvdA is met 39 verschillende gasten het best vertegenwoordigd in talkshows, gevolgd door de VVD (29) en CDA (24). D66, GroenLinks, SP, ChristenUnie en PVV hebben 8 tot 5 verschillende gasten. De verschillen zijn echter nog groter wanneer gekeken wordt naar het aantal optredens van deze politieke gasten. Leden van de PvdA schoven vaker aan in talkshows (782 keer) dan alle leden van de VVD (395) en het CDA (341) samen. Van andere partijen kwam het aantal keer dat een lid aanschoof in een praatprogramma niet boven de 150. Met name Felix Rottenberg (105), Wouter Bos (54), Job Cohen (53), Ronald Plasterk (52) en Maarten van Rossem (49) droegen bij aan de dominantie van de PvdA. Andere graag geziene gasten zijn Alexander Pechtold (75), Femke Halsema (61), Jan Marijnissen (51) en Jack de Vries (50).

In onderstaande tabel staat hoe de verdeling is van gasten van de acht grootste partijen. Bij De Wereld Draait Door zijn PVDA’ers met 50% sterk oververtegenwoordigd (zonder Felix Rottenberg 38%). Het is duidelijk te zien dat Knevel en van den Brink vaak kiezen voor gasten van Christelijke partijen.

PVDA VVD CDA PVV GL D66 SP CU
P&W 34% 21% 16% 3% 8% 6% 8% 4%
DWDD 50% 10% 17% 3% 7% 5% 5% 2%
B&vD 36% 27% 11% 2% 5% 11% 6% 2%
K&vdB 31% 15% 21% 5% 5% 5% 10% 8%
Jinek op Zondag 24% 29% 21% 7% 2% 8% 8% 0%
Jinek 33% 50% 17% 0% 0% 0% 0% 0%
Zomergasten 33% 22% 11% 0% 0% 22% 11% 0%